CoÄŸrafi Konum : İç Anadolu bölgesinde yukarı Kızılırmak bölümünde Sivas ilinin batısında, ilçe toprakları ve merkez, batıda Almus ilçesi ve Artova, doÄŸuda Sivas’ın Hafik ve merkez, batıda Yozgat’ın AkdaÄŸmadeni, güneyde ise Åžarkışla ilçeleri ile çevrilidir. Sivas ilinin en geniÅŸ topraklarına sahiptir. Yüzölçümü 4095 km2, rakımı 1400 metredir. Bu toprakların ürün getirebilir arazisi 156.013 %38.3 mera arazisi 140000 %34.2 ormanlık arazisi, 22.225 hektar %19.8 dekar, taban arazi 9.340 dekar %2.3′üdür. Ä°lçede kara iklim hüküm sürmektedir. Yazları sıcak ve kurak, kışları soÄŸuk ve yağışlıdır. Yeryüzü ÅŸekilleri Çal Dağı, Çamlıbel DaÄŸları, Yıldız Dağı, Tura ve Gürcü DaÄŸları bulunmaktadır. Önemli akarsuları Han deresi, Kümbet Suyu, Yıldız Irmağı ve Kızılırmak bulunmaktadır. Ayrıca onbir adet sulama göledi vardır. Bunların sıralanması şöyledir : Sarıçal, Altınoluk, Kerimumum, ÇaÄŸlar, AÅŸağı Çakınak, Ilıca, Avcıpınarı, Kaman Etyemez, Demirözü, YusufoÄŸlan göletleridir.
Ä°lçenin Tarihçesi : Yıldızeli ilçesi Osmanlı padiÅŸahlarından IV. Murat’ın BaÄŸdat Seferi sırasında 1639 yılında Sadrazamlarından KemenkeÅŸ Kara Mustafa PaÅŸa tarafından askerlerin konaklama merkezi olarak kurulmuÅŸtur. Halen günümüze kadar camii ve hamam tarihi eser olarak korunmaktadır. Ä°lçenin ilk ismi “Yenihan” olarak verildi ise de daha sonra Yıldız Dağından esinlenerek “Yıldızeli” olarak deÄŸiÅŸtirilmiÅŸtir. Yahu, Çırçır ve Direkli isminde üç nahiyesi ve 128 köyü bulunmaktadır.
Tarihi DeÄŸerleri :
KemankeÅŸ Kara Mustafa PaÅŸa Camii : KemankeÅŸ Kara Mustafa PaÅŸa 1640′ta camii,iki han ve bir de hamamdan oluÅŸan bir külliye yaptırmıştır.
Camii, kuzey-güney doğrultuda dikdörtgen planlıdır. Tavanı yuvarlak ahşapların yanyana getirilmesiyle yapılmıştır. Tavanı beden duvarları ve iki büyük ahşap sütun taşımaktadır. Kuzeyde son cemaat yeri ile asıl ibadet alanı arasında kesme taş örgülü tek şerefeli minaresi yer almaktadır. Sarı kesme taştan inşa edilen camii büyük çapta onarım görmüştür.
Hamam : Camiinin güney batısında hükümet konağının arka kısmındadır. Kuzey güney doğrultuda camii ye paralel olup dikdörtgen planlıdır. Güney köşeleri kesme taş diğer cepheleri moloz taş örgülüdür. Soğukluk ılıklık ve sıcaklık bölümlerinden oluşmaktadır.
Han : bugünkü hükümet konağının yerinde olan han yıkılmış sadece güneyde bazı duvar izleri vardır.
Şeyh Halil Türbesi : Aynı adla anılan köydedir. Dıştan kare planlı üzeri kubbe ile örtülü olup kubbeye geçişler tromplarla sağlanmıştır. Türbe iç duvarlarından ve kubbe eteğinde kalem işi süslemeler yer alır. Mihrap nişinin batısında köşk resmi ile üzerinde 1858 tarihi yazılıdır.
Akçakoca Köyü Türbesi : Türbe tamamen yenilenmiştir. Çevresinde devşirme antik parçalara rastlanmaktadır.
Banaz Köyü türbesi : 6*6 metre ebadında kare planlı dıştan sekizgen kasnaklı içten köşe üçgenleri yardımıyla kubbeye geçilmektedir.0.80m kalınlığındaki beden duvarları kesme taş kasnak ve kubbe moloz taş örgülüdür. İçten sıvalı olup mihrap nişi sadedir. Plan tertibi malzeme ve mimari açıdan 15. yüzyıl yapısı olduğu inbahı vermektedir.
Kümbet Köyü Kalesi : Kümbet köyünün güney-batı yönünde kayalık üzerindedir. Kaleye ait duvar ve temel kalmamıştır. Yüzey buluntularına göre Roma döneminde yapıldığı tahmin edilmektedir. Kayaların oyulması ile merdivenli su yolu yapılmıştır. Yarıya kadar toprak ve taş doldurulmuştur. Bunlardan başka ilçe ve çevresinde höyük ve mağaralar bulunmaktadır.